You are here: Home / Prabas / -प्रधानमन्त्रीलाई हावामा उडाउने हावादारीहरुले अमेरिकाबाट केही सिक्ने कि ?.. पुरा समाचार पढ्नुहोस्

-प्रधानमन्त्रीलाई हावामा उडाउने हावादारीहरुले अमेरिकाबाट केही सिक्ने कि ?.. पुरा समाचार पढ्नुहोस्

Posted by News NP on | 1 comments

नेपालमा प्रधानमन्त्रीले हावाबाट बिजुली निकालेर भएपनि लोडसेडिङ अन्त्य गर्ने कुरा गरेको सन्दर्भमा मानिसले निकै टिकाटिप्पणी गरे । मलाई पनि लाग्यो नेपालमा त्यति धेरै जलबिद्युतको सम्भावना छ, हावाबाट किन निकाल्नु पर्छ बिजुली ? सोम खनाल

क्रिसमसको बिदामा सिकागो शहर गएको मौकामा बिद्युत इन्जिनियर ओम दाहाल (पीएचडी) र सिभिल इन्जिनियर कृष्ण ढकाल (पीएचडी अध्ययनरत) सँग भेट हुने सौभाग्य मिल्यो । ओमजीको आतिथ्यमा एक रातसंगै रहँदा मैले दुबै इन्जिनियरहरूसँग जिज्ञासा राखें– “नेपालले हावाबाट बिजुली निकाल्नु जरुरी छ र ?” जवाफ सुनेर म मेरो पूर्बमान्यतामा पुनर्बिचार गर्न बाध्य भएँ । उहाँहरूको बिचार यस्तो थियो – नेपाल भुकम्पीय जोखिममा रहेको त सबैले बुझिसक्यौं । भुकम्पको कारण जमीन भित्रको अबस्था के कस्तो छ भन्न सकिदैन । भुकम्पीय कारणले हाम्रा जलबिद्युतका बाँध भत्किएको अबस्थामा हामी बिद्युतबिहीन हुन सक्छौं । तसर्थः सबै स्रोतबाट बिद्युत उत्पादन गर्नुपर्छ । उहाँहरूको कुरा शतप्रतिशत सही हो ।

हाल नेपालमा बिद्युतको चरम अभाब छ । तर यो अबस्था तत्कालिन हो । बनिरहेका आयोजनाहरूको आशा गर्दा सम्भवतः अबको ५ बर्षमा नेपालमा जलविद्युत कमसेकम बिजुली बाल्न पुग्ने गरी त उत्पादन होला । तर माननीय गगन थापाजीहरु ५० बर्षको कुरा गरिरहनु भएको छ । तसर्थ ५० बर्षको बिद्युत अवस्थाको योजना गर्दा हामीले बिजुलीका अन्य स्रोतहरुको बारेमा सोच्नु पर्ने हुन्छ । चर्चा हावा बिजुलीको भएको हुँदा मलाई अमेरिकामा हावा बिजुलीको अवस्था के रहेछ भनेर जान्ने जिज्ञासा लाग्यो ।

अमेरिकामा (प्रतिघण्टा) साढे चार लाख मेगावाट भन्दा बढी बिजुली निस्किँदो रहेछ । सुन्दा पनि अत्यासै लाग्ने ! नेपालमा पहाडका टाकुरा र नागीहरू, चियाका बगानहरू जताततै हावा बिजुलीको खेती गर्न सकिन्छ र गर्नु पनि पर्छ ।
अमेरिकामा (प्रतिघण्टा) साढे चार लाख मेगावाट भन्दा बढी बिजुली निस्किँदो रहेछ । सुन्दा पनि अत्यासै लाग्ने ! कुल जडित बिद्युत उत्पादन क्षमता कति छ, त्यो त मैले खोजिन तर सन् २०१४ सम्ममा हावाबाट बिजुली निकाल्ने हावा मीलको कुल जडित क्षमता करीब ६५,००० मेगावाट रहेछ । २०१५ सम्ममा कुल बिद्युत खपतको करिब ५ प्रतिशत (करिब २३,००० मेवा) बिजुली हावावाट निकालिएको बिजुलीबाट पूर्ति गरिँदो रहेछ । अमेरिकाको पूर्बिय तटका राज्यहरूमा हाबा बिजुली उत्पादन नगरिएको भए पनि अन्य १६ राज्यले कम्तीमा १००० मेगावाट हावा बिजुली उत्पादन गर्ने गरि हावा मील जडान गरेका रहेछन् । त्यसमा पनि टेक्सास (१६,५०० मेगावाट), क्यालिफोर्निया )६,०००) र आईवोवा (५,८०० मेगावाट) तीन राज्य हावा मील जडान गरेका मध्ये अग्रणी राज्य रहेछन् । प्रतिमील बिद्युत उत्पादनमा पनि राज्य अनुसार फरक रहेछ । क्यालिफोर्नियामा प्रति टर्वाईन ५०० किलोवाट उत्पादन हुने रहेछ । तर टेक्सास र आइवोवामा एउटा टर्वाईनबाट सरदर १.६ मेगावाट बिजुली उत्पादन हुँदो रहेछ । टर्वाईनको साइज, हावाको गति र नियमिततामा क्षमता निर्भर रहने कुरा अनुमान गर्न सकिन्छ । साउथ डकोटा राज्यमा दुईबर्ष बस्दा मैले कुनै कुनै समयमा हावामिलहरू नघुमेको पनि देखेको थिएँ ।

टेक्सास र क्यालिफोर्निया राज्य ठूला छन् । तर करिब नेपाल जत्रै क्षेत्रफल भएको आइवोवा राज्यसँग नेपालको तुलना अलि मिल्न जान्छ । आइवोवा राज्यको क्षेत्रफल १ लाख ४८ हजार ३३४ बर्ग किमी छ, जुन नेपालको जस्तै हो । मैदानी भूभागले बनेको यो राज्यको जनसंख्या करिब ३२ लाख मात्र छ । तर यो राज्यमा कूल २० हजार मेगावाट बिद्युत उत्पादन हुनेरहेछ, जसको करिब २९ प्रतिशत (करिब ५,८०० मेगावाट) बिजुली हावाबाट निकालिएको छ । पूर्ण रूपमा भूपरिबेष्ठित आइवोवा राज्यलाई आधार मान्दा हामीले नेपालमा ६,००० मेगावाट बिजुली त हावाबाटै निकाल्न सकिने पो रहेछ त ।

कुनैबेला वासिङ्टन राज्यको सियाटलबाट कोलोराडोको डेनभर आउँदा जहाजबाट तल असंख्य सेता हावामिलहरू देखेको थिएँ । चितवनको टाँडीबाट जुटपानी जाँदा बाटोमा देखेका केरा खेतिको याद दिलाउने ती हावा बिजुलीका खेतले मलाई उतिखेरै हुर्याएर मुस्ताङका पठारहरूमा पनि पुर्याइदिएको थियो । मुस्ताङका पथ्थरिला पठारमा केही उब्जिदैन । ती पठारहरू एउटै खेतीका लागि उर्बर छन्, हावा बिजुलीको खेती । बर्षामा मात्र पानी बग्ने कयौं बर्षे खोलाका बगरहरू पनि हावाबिजुलीका लागि उर्बर हुन सक्छन् । नेपालमा पहाडका टाकुरा र नागीहरू, चियाका बगानहरू जताततै हावा बिजुलीको खेती गर्न सकिन्छ र गर्नु पनि पर्छ ।

तर यस्ता ‘हावा कुरा’मा कसको ध्यान जाला र !